Био. 11-с. 7-п

11-с. 7-тақырып
Фотосинтездің пигменттері. R мәні

Пигменттер - белгілі бір ұзындықтағы жарық толқындарын сіңіретін боялған заттар

Фотосинтездеуші бактериялар мен
балдырлардағы пигменттер

Хлорофил
Бактериохлорофил
Бактериородопсин
Каротиноид
Фикобилин

Пластидтерде шоғырланған пигменттер тобы

Хлорофил

Он шақты түрі бар.

a,b хлорофилі - жоғары сатыдағы өсімдіктерде.
c хлорофилі - диатомды балдырларда.
d хлорофилі - қызыл балдырларда.
Каротиноид

Құрамында оттек бар пигмент ксантофил деп аталады.

Сары және қызғылт сары пигменттер
Фикобилин

Цианобактериялар мен кейбір балдырларда болатын қызыл және көк пигменттер

Мәнмәтін: К.А.Тимирязев көрсеткендей, фотосинтез хлорофилл жұтқан жарық сәулелерінде ғана жүреді. Өсімдіктердің жерді жаулап алуына хлорофиллдің үлес қосқанына назар аудара отырып, ол былай деп жазады: «Хлорофилл функциясы бастапқыда қарабайыр теңіз балдырларында дамыған болуы керек және біз пигменттердің ең көп алуан түрін дәл осы су асты флорасында кездестіреміз. Барлық осы заттардың ішінде ең маңыздысы хлорофилл болуы мүмкін». Оны фотосинтездің негізгі пигменті ретінде анықтаған хлорофилдің маңызды ерекшеліктеріне оның тотығу-тотықсыздану түрлендірулеріне түсу, жарық квантын жұту және акцепторға электрон беру қабілеті жатады. Фотосинтетикалық тіндердің жасушаларында бұл процесс бірнеше секундта аяқталады. 1 с ішінде хлорофилл молекуласы тотығу-тотықсыздану процесінде 100 рет айналады (Р. Клейтон, 1984). Сондықтан, сөзсіз, уақыт пен кеңістік бірлігінде органикалық заттар хлорофилді сенсибилизатор ретінде пайдаланған фототрофтармен ең өнімді түрде жасалған. Хлорофиллдің басқа артықшылықтары оның қызыл жарыққа сезімталдығын, сіңірілген энергияны сақтау қабілетін және донор-акцепторлық өзгергіштігін қамтиды. Мұның бәрі хлорофиллдің энергетикалық бәсекелестіктегі «жеңісін» анықтады.

Жасыл пигменттен басқа да пигменттердің пайда болуы қандай қажеттіліктен туындады?

Пигменттердің жарықты жұту деңгейін түсіндіріңіз

Көшеде суық, бірақ құрғақ және шуақты ауа-райында ұзақ уақыт бойы және температура 0- +7 градус аралығында болған кезде өсімдіктердегі ең жарқын және қанық жапырақтарды байқауға болады. Вермонт штатында өсімдіктердің ең әдемі түстерін көруге болатыны атап өтілді. Бірақ Англияда күздің көп бөлігінде қатты жаңбыр жауып, бұлтты ауа-райы жиі кездеседі, жапырақтары негізінен күңгірт сарғыш немесе қоңыр реңкке ие.

Неліктен Англия мен Вермонт штатындағы күзгі жапырақтардың түстерінде айырмашылық бар?

Үйге тапсырма